ISO 4406 Hidrolik Yağ Temizlik Sınıfı — Tam Rehber

Intro

ISO 4406:2021 hidrolik yağdaki partikül kontaminasyon sınıfını üç haneli bir kodla tanımlar (örn. 18/16/13). Bu kod doğrudan pompa ömrü ile orantılıdır: Bosch Rexroth A11VO pistonlu pompa için 18/16/13'ten 20/18/15'e geçiş pompa ömrünü yarıya indirir. Manitou MLT/MRT serisinde pompa değişimi 90.000-180.000 TL bandında olduğundan kontaminasyon kontrolü Ankara İvedik OSB'de servis verdiğimiz filolarda en yüksek geri dönüşlü bakım kalemidir. Bu rehberde ISO 4406'nın okunuşunu, beta (β) filtre verimini, üretici hedef değerlerini, NAS 1638 ile dönüşümü ve saha temizlik yöntemini ayrıntılı işliyoruz.

TL;DR

• ISO 4406 = 4 μm / 6 μm / 14 μm üzeri partikül sayısı sınıfı (3 hane)
• Her bir basamak azalırsa partikül sayısı yarıya iner
• Pistonlu pompa hedef: 17/15/12 — 18/16/13
• Servo valf hedef: 16/14/11 (çok hassas)
• Filtre seçimi β değeri ile yapılır — β10 ≥ 200 = 10 μm partikül %99.5 tutulur

H2: ISO 4406 Kodu Nasıl Okunur?

Üç hane sırasıyla 100 ml örnekteki:

• 1. hane: 4 μm(c) ve büyüğü partikül sayısı sınıfı
• 2. hane: 6 μm(c) ve büyüğü
• 3. hane: 14 μm(c) ve büyüğü

(c) işareti ISO MTD kalibrasyon tozunu belirtir (2021 revizyonu). Her sınıf bir sonrakinin yarısı kadar partikül içerir. Örnek:

18/16/13 demek: ~2 milyon adet 4μm+, ~640 bin adet 6μm+, ~80 bin adet 14μm+ partikül.

H2: NAS 1638 ile Dönüşüm

Eski Amerikan standardı NAS 1638 hâlâ Manitou bakım kılavuzlarında geçer. Yaklaşık karşılıklar:

Manitou MLT/MRT serisi tipik üretici hedefi NAS 8 (= 18/16/13). Servo valfli MHT serisi NAS 6 ister.

H2: Üreticilerin Pompa Temizlik Hedefleri

H2: Filtre β Oranı — Nasıl Seçilir?

β oranı: bir partikül boyutu için filtre öncesindeki tane sayısının filtre sonrasındaki tane sayısına oranıdır (ISO 16889).

• β10 = 200 → 10 μm partikül %99.5 tutulur
• β10 = 1000 → %99.9 tutulur
• β5 = 200 → 5 μm tutma %99.5

Pistonlu pompa korumak için dönüş hattı filtresi β10 ≥ 200 (veya β7 ≥ 200) önerilir. Manitou MLT 730 / MLT 840 modellerinde orijinal dönüş filtresi β10 = 200, basınç filtresi β7 = 200. Servo sistemli MHT 10180 modelinde β5 = 1000 yüksek verimli filtre standart.

Filtre değiştirirken nominal mikronu değil β eşdeğerini karşılaştırın. "10 mikron filtre" iki üreticide farklı β değerine sahip olabilir.

H2: Kontaminasyon Kaynakları

Şaşırtıcı gerçek: yeni fıçı yağ çoğu zaman ISO 20/18/15 sınıfındadır — pompayı doğrudan tehdit eder. Fabrika filtreleme arabası (offline polishing unit, β5 ≥ 1000) ile tankı doldurmak temizlik sınıfını 2-3 basamak iyileştirir.

H2: Saha Vakası — MLT 840 Filo

Ankara İvedik OSB'de 6 makinelik bir Manitou filosunda 18 ay sonunda 2 pompa erken arıza yapmıştı. Yağ analizinde ISO kodu 21/19/16 (NAS 11) çıktı, hedef 18/16/13. Tespit: yağ dolumu açık varilden yapılıyor, atölyede filtreleme arabası yok. Çözüm: offline filtreleme arabası (β5 = 1000) satın alındı, dolumlar bununla yapıldı, 2 sefer "yağ temizleme" döngüsü uygulandı (8 saat × 2). 3 ay sonra tekrar analiz: 17/15/12. 18 ay sonunda pompa arızası 0. Yatırım 95.000 TL, tasarruf ~480.000 TL (2 pompa + duruş).

H2: Saha Vakası B — MRT 2540 (2021), 3.450 saat

İvedik OSB'deki prefabrik yapı imalatçısı "teleskobik kol son 30 cm'de yavaşlıyor, ısınma sonrası ses geliyor" şikayetiyle başvurdu. Pamas S40 ile alınan örnek 20/18/15 çıktı (hedef 18/16/13). Spektrometre ek analizi: Fe 42 ppm, Cu 18 ppm — bronz burç aşınması başlamış. Manitou A4VG pistonlu pompada erken kavitasyon belirtisi. Müdahale: tüm yağ (180 lt HVLP 46) boşaltıldı, tank manuel temizlik + offline polishing (β5=1000, 2×6 saat çevirim), basınç filtresi (β7=200) ve dönüş filtresi (β10=200) değişimi. Yeni yağ offline arabadan dolum. Sonuç ISO 16/14/11, Fe 8 ppm. Maliyet 38.500 TL — pompa rebuild'i 145.000 TL'den kaçınıldı. Önleyici öneri olarak 750 saatte bir ISO 4406 ölçümü sözleşmeye eklendi.

H2: Saha Vakası C — MT 1135 (2018), 9.200 saat

Ankara Sincan ihalesine giden eski Manitou'da müşteri "servo kumanda hassasiyetini kaybetti, joystick'i bırakınca kol kendiliğinden hareket ediyor" diyordu. Servo valf (Danfoss PVG 32) hassasiyet sınıfı 16/14/11 ister, ölçüm 19/17/14 verdi. Valfin spool'unda silikat birikimi (atmosferik kontaminasyon — tank kapağı yıllarca açık çalışmış). Müdahale: tank kapağı + 1 μm hava soluğu (breather) değişimi, servo valf söküm-temizlik-ultrasonik banyo, sistem flush plate ile 45 dakika devirdaim, full polishing 12 saat. Sonuç 16/14/11 hedefte. Maliyet 28.000 TL, Danfoss valf değişimi (94.000 TL) önlendi. Aşağıdaki /blog/hidrolik-pompa-turleri-ariza-belirtileri/ yazısı pompa türü-temizlik hedefi eşleşmesini derinleştirir.

H2: ISO 4406 Hedef Sınıflar — Detay Tablo

Manitou ana yayını tipik MLT/MRT serisi için 18/16/13, MHT (heavy duty) serisi için 17/15/12, EasyManager destekli servo MHT için 16/14/11. Bu eşikler /hizmetler/periyodik-bakim/ sözleşmemizde KPI olarak izlenir.

H2: Yağ Temizleme (Off-line Polishing)

Sistem dışında bağımsız bir filtre arabası ile yağı sirküle etme yöntemi. Avantajları:

• Sistem basınçsız iken çalışır (gece, hafta sonu)
• Filtre seçimi serbest (β5 = 1000 gibi yüksek verim)
• Tüm tank hacmini 8-10 kez çevirir (8 saatte 200 lt tank)
• Pompa filtresine yük binmez

Kullanım eşiği: ISO sınıfı hedefin 3 basamak üstüne çıktığında, yağ değişiminden önce 1 sefer polishing dene — çoğu vakada yeni yağ alımı gerekmez.

H2: Temizlik Sınıfını Korumak — 7 Pratik Adım

1. Tank hava filtresi 1 μm seviyesinde, sızdırmaz
2. Dolum öncesi offline filtreleme arabası kullan (β5 = 1000)
3. Dönüş filtresi 500 saatte değişim, basınç filtresi 1000 saatte
4. Yağ değişimi öncesi sistemi flush — kontamine yağı yeni yağa karıştırma
5. Hortum değişimi sonrası "flush plate" ile 30 dakika çevirim
6. Yıllık ISO 4406 analizi — trend takibi
7. Soğutucu (hava-yağ veya su-yağ) yıllık basınç testi — su kontaminasyonunu önler

H2: Ne Zaman Alarma Geç / Servise Getir Eşik Tablosu

H2: SSS

1. 18/16/13 ile 17/15/12 arasındaki fark pratikte ne kadar? Partikül sayısı yarıya iniyor, pompa ömrü yaklaşık 1.5-2 katına çıkıyor.
2. NAS 1638 hâlâ kullanılır mı? Evet, eski Manitou kılavuzlarında geçer; çevirim tablosu ile ISO 4406'ya geçilebilir.
3. Mıknatıs filtre işe yarar mı? Sadece manyetik metal (Fe) tutar — silikon, alüminyum, lastik tutmaz. Tek başına yeterli değil.
4. Filtre değişimi ne zaman? Basınç farkı (ΔP) göstergesi kırmızıda veya 500-1000 saat. Erken değişim israftır, geç değişim by-pass açar.
5. Sahada ISO 4406 ölçen cihaz var mı? Pamas S40 veya Hydac CS1000 gibi taşınabilir partikül sayaçları 250.000-450.000 TL bandında.
6. Yağ rengi ne kadar gösterge? Çok az — koyu yağ temiz, açık yağ kirli olabilir. Sadece partikül sayımı objektiftir.
7. MPa cinsinden basınç sınıfları ne demek? 1 MPa = 10 bar; 21 MPa = 210 bar pistonlu pompa standart, 35 MPa = 350 bar yüksek basınç. ISO 4406 hedefi basınçla doğru orantılı sertleşir.
8. Su kontaminasyonu ISO 4406'da görünür mü? Hayır — ISO 4406 sadece katı partikülleri sayar. Su için ayrıca Karl Fischer testi (hedef <%0.05) veya FT-IR analizi gerekir.
9. Yeni makinada kaç saatte ilk ölçüm? 250-500 saat "running-in" sonrası — bu dönemde imalat artıkları yüksek, yağ değişimi + filtre değişimi standarttır.

Final CTA

Hidrolik sistem yağ temizleme ve filtre projeksiyonu için: /hizmetler/hidrolik-tamir/. Yağ analizi ve trend takibi /blog/hidrolik-yag-analizi/, filo bakım sözleşmesi /hizmetler/periyodik-bakim/.