İş Makinası Kiralama mı Satın Alma mı? Detaylı Karar Rehberi

Intro (150 kelime)

İş makinası ihtiyacı doğduğunda 3 finansal opsiyon vardır: nakit satın alma, finansal leasing veya kiralama (rental). Yanlış seçim 5 yıl boyunca yüksek maliyet veya operasyonel sıkıntı demektir. Ankara İvedik OSB'de gözlemimiz: kısa süreli (3-6 ay) proje için satın alma yapan firmalar, sonradan makineyi 2. el pazarında %20-30 değer kaybı ile satıyor. Tersine, yıllık 2000+ saat sürekli kullanım için kiralama ödeyenler, 4 yılda makineyi 2 kez almış kadar harcamış oluyor. Yanlış karar = boşa harcanan 1-2 milyon TL. Bu rehber 3 opsiyonu vade, ödeme yapısı, vergi/bilanço, esneklik, sorumluluk dağılımı açısından karşılaştırır; Manitou MLT 730 üzerinden somut TL'li örnek hesap, hibrit strateji önerisi, kiralama sözleşmesinde dikkat edilecek 8 madde ve karar matrisi içerir. Karara giderken muhasebe + operasyon + finans birimlerini birlikte değerlendirin.

TL;DR

• Kiralama (rental): Kısa vadeli (1 gün - 12 ay), bakım kiralayanda, esnek model değişimi
• Leasing: Uzun vadeli (3-5 yıl), bakım kiracıda, bilanço dışı (operating lease)
• Satın alma: Uzun vadeli, sahip olma, bakım sahibinde, ikinci el satış değeri
• Karar matrisi: kullanım süresi + kullanım sıklığı + bütçe + vergi durumu
• Karma stratejiler yaygın: çekirdek filo satın al, peak dönem kiralayarak büyüt

H2: 3 Opsiyon Karşılaştırma

H2: 1 Aylık Maliyet (Manitou MLT 730 örneği)

H2: 5 Yıllık Toplam Maliyet (Manitou MLT 730, 2000 saat/yıl)

5 yıl üzeri kullanımda satın alma kazanır; 2 yıl altında kiralama kazanır.

Break-Even Saat Hesabı

Manitou MLT 730 örneğinde kiralama günlük 4.500-6.000 TL, aylık 90.000-150.000 TL bandında oturuyor. Satın alma + bakım kombinasyonu yıllık 1200 saat üzeri kullanımda kiralamaya göre avantajlı hale geliyor. Yıllık 600 saat altı kullanımda her zaman kiralama kazanır; arada kalan 600-1200 saat bandında hibrit strateji veya leasing daha mantıklı.

H2: Karar Matrisi

H2: Hibrit Strateji (Filo için önerilen)

1. Çekirdek filo (~%70): Satın alma — uzun vadeli, en ucuz
2. Peak dönem (~%20): Leasing — orta vadeli, operatör sözleşmesi sabit
3. Acil ihtiyaç (~%10): Kiralama — kısa vadeli, esnek

→ Düşük baseline + esnek tepe = optimum maliyet

H2: Vergi ve Bilanço Detayı

• Satın alma: Amortisman 5-10 yıl, KDV iadesi peşin alındığı ay
• Finansal leasing: Aylık ödeme + KDV iadesi taksitler bazında
• Operating lease: Bilanço dışı, sadece gider (TFRS 16 sonrası bazı durumlarda bilanço içi)
• Kiralama: Tam operasyonel gider, KDV indirim aylık

Muhasebe-vergi danışmanı ile spesifik durum değerlendirilmeli — bu yazı genel rehber.

H2: Kiralama Sözleşmesinde Dikkat

• Maksimum kullanım saati (saat × ay)
• Sigorta + KDV dahil mi
• Yakıt kim sağlar
• Bakım sırasında yedek makine var mı
• Operatör dahil mi (full service rental)
• Erken iade cezası

H2: Sahadan Pratik Notlar (Ankara)

• Kısa dönem kiralama bayilerinde "operatör dahil" tarifesi: Saatlik 800-1.200 TL ek; tek günlük ihtiyaçta makul, uzun dönemde maliyetli.
• Leasing vade sonu opsiyon fiyatı: Genelde piyasa değerinin %15-25 üstünde "sembolik" satış; pazarlık edilebilir.
• Kiralama makinesi teslim alırken: Saat, hasar, lastik diş derinliği, hidrolik sızıntı, ECU hata kodu fotoğraflı tutanak şart.
• Filo karması: İvedik OSB'de gözlemlediğimiz başarılı modelin 3 makinesi var: 2 öz mülk MLT 730 + 1 kiralama JCB. Peak dönemde 4. makineyi 2-3 aylık kiralıyor. Hibrit yaklaşımın saha pratiği bu.

H2: Vaka — 12 Aylık Kira mı, Leasing mi?

Bir Sincan inşaat firması 12 aylık projede MLT 840 ihtiyacı. Kiralama teklif: aylık 130.000 TL × 12 = 1.560.000 TL (her şey dahil). Leasing teklif: aylık 95.000 TL × 36 ay (3 yıl asgari) = 3.420.000 TL + sigorta + bakım 12 ay ~250.000 TL = 12 aylık etkin maliyet 1.390.000 TL. Ama leasingde sözleşme 36 ay; proje bitince makineyi geri verme cezası 700.000+ TL. Doğru karar: kiralama. Sözleşme süresi proje süresiyle aynı tutulmalı.

İlgili: /hizmetler/periyodik-bakim/, /blog/filo-bakim-sozlesmesi/, /hizmetler/manitou-servis/.

H2: SSS (8 soru)

1. Kiralama Manitou yetkili distribütörden mi olmalı? Hayır — bağımsız kiralama firmaları da uygun; sözleşme + bakım kalitesi belirleyici.
2. Operatör dahil kiralama (with operator) maliyetlendirmesi nasıl? Saatlik 800-1.200 TL ek; haftalık ücretle daha avantajlı paket alınabilir.
3. Kiralık makinem arızalandı, ne yapmalıyım? Sözleşmeye göre kiralayan firma yedek makine + tamir sağlamak zorunda; yazılı sözleşme şart.
4. Leasing sözleşmesi vade sonunda makineyi alma opsiyonu sağlar mı? Evet — finansal leasing genelde "satın alma opsiyonu" içerir, sembolik bedel veya piyasa değeri.
5. Satın alınan makine ikinci el satışta kaç yılda ne kadar değer kaybeder? Yıllık ortalama %10-12 değer kaybı; 5 yıl sonunda yeni fiyatın %45-55'i.
6. KDV iadesi açısından hangisi avantajlı? Satın alma → ödenen ay KDV iadesi; kiralama → her ay küçük indirim. Nakit akış için satın alma genelde önde.
7. Operating lease ile finansal lease arasındaki temel fark? Operating lease bilanço dışı (kullanım hakkı), finansal lease bilanço içi (varlık+borç). TFRS 16 sonrası fark daralmıştır.
8. Satın alma için banka kredi faizi etkili mi? Evet — %40+ faizlerde leasing'in sabit ödeme yapısı tercih edilebilir; düşük faizli kampanyalarda satın alma kazanır.

H2: Ankara Saha Vakaları (İvedik / OSTİM / Sincan)

Vaka A — İvedik OSB lojistik deposu, 18 aylık sözleşme: Firma yıllık 2.200 saat MLT 730 kullanacağını öngörüyor. 3 teklif aldı: (1) Satın alma kredi 5.8M TL + bakım sözleşmesi 850.000 TL/5 yıl; (2) Finansal leasing 95.000 TL × 48 ay = 4.56M TL + 18 aylık erken çıkış cezası 380.000 TL; (3) Kiralama 130.000 TL/ay × 18 = 2.34M TL. 18 ay sonunda lojistik kontratı yenilenecek, kullanım belirsiz. Doğru karar: kiralama. Eğer satın alınsaydı 18 ay sonunda 2. el pazarda %18-22 değer kaybı (~1.1M TL) + bakım/sigorta yükü bilanço şişirirdi.

Vaka B — Sincan inşaat firması, 5 yıl + sürekli proje: Yıllık 2.450 saat MLT 840 ihtiyacı. Kiralama 5 yıl: 145.000 × 60 = 8.7M TL. Satın alma 7.2M TL + bakım 5 yıl 720.000 TL + sigorta 240.000 TL = 8.16M TL; 5 yıl sonu 2. el 3.4M TL geri; net 4.76M TL. Doğru karar: satın alma, /hizmetler/periyodik-bakim/ bakım sözleşmesi ile. Aradaki 3.94M TL fark 5 yıl içinde başka makineye yatırılabilir.

H2: Toplam Sahip Olma Maliyeti (TCO) Karşılaştırma — 3 Senaryo

H2: Karar Akış Diyagramı (Karar Tablosu)

H2: Ankara Kiralama Pazarı — Tipik Tarife (2026)

Operatör dahil tarife saatlik 800-1.200 TL ek. Yakıt genelde kiracıda.

H2: Sözleşmede Mutlaka Bakılacak 8+ Madde

1. Maksimum saat limiti (örn aylık 250 saat) + aşım ücreti (saat başına 350-650 TL)
2. Sigorta kapsamı (hasar, hırsızlık, 3. şahıs zararı)
3. Yakıt sorumluluğu (genelde kiracı)
4. Bakım sırasında yedek makine taahhüdü (kaç saatte teslim)
5. Operatör dahil mi (full service rental)
6. Erken iade cezası (kalan ayların yüzdesi)
7. Hasar değerlendirme prosedürü (teslim alma tutanağı + fotoğraf)
8. Ataşman dahil mi (çatal standart, sepet/kepçe ek ücret)
9. AdBlue/DEF kim sağlar (Stage V'te kiracı)
10. ECU log + LMI kalibrasyon raporu teslim anında

H2: Hibrit Strateji — İvedik OSB Örnek Filo

Bu yapıda baseline maliyeti minimize edilirken peak dönem esnek tutulur. Detaylı sözleşme paketleri: /blog/filo-bakim-sozlesmesi/, bakım periyot planı: /blog/manitou-mlt-bakim-takvimi/, Manitou vs JCB seçimi: /blog/manitou-vs-jcb-loadall/.

H2: Kiralama vs Satın Alma — Bakım Sorumluluğu Karşılaştırma

H2: Ek SSS

9. Manitou bayisi dışı kiralama firması güvenli mi? Evet — kritik kalem sözleşmedeki bakım taahhütleri ve yedek makine garantisi. Bağımsız firmalar genelde %15-25 daha ucuz. Manitou servisi bağımsız atölyemizde mevcut: /hizmetler/manitou-servis/.
10. 5 yıl satın alma sonrası makinenin değerini koruyacak en önemli 3 faktör? (1) Tam ve eksiksiz servis kartı, (2) ECU log temiz, (3) bom slide pad + LMI sertifikası güncel. Satış değer farkı %15-25 bandında.
11. Kiralama makinesinde Stage V emisyon hatası çıkarsa kim öder? Sözleşme şart koştuğu için kiraya veren; ancak AdBlue kalitesizliği veya kiracının operatör hatası (forced regenerasyon iptali gibi) ispatlanırsa kiracıya yüklenir. Mobil servis kayıtları belirleyici: /hizmetler/mobil-servis/.

Final CTA

Bakım sözleşmesi veya servis için: /hizmetler/periyodik-bakim/ — Kiralama firmalarına özel filo paketleri. Tüm Manitou servis: /hizmetler/manitou-servis/, telehandler tamir: /hizmetler/telehandler-tamiri/, yedek parça: /yedek-parca/.