MYK G Sınıfı İş Makinası Operatör Belgesi — Başvuru ve Mevzuat

Intro

Türkiye'de iş makinası kullanımı için iki ayrı belge sistemi vardır: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında G sınıfı sürücü belgesi (karayolunda kullanım için) ve MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu) ulusal yeterlilik belgesi (6331 sayılı İSG Kanunu kapsamında işyerinde operatör olarak çalışmak için). İkisi farklıdır ve genellikle karıştırılır. 2015 sonrası tehlikeli ve çok tehlikeli iş kollarında MYK belgesiz operatör çalıştırmak yasaktır ve işverene operatör başına 2026 yılı için yaklaşık 9.200 TL idari para cezası uygulanır. Bu rehber G sınıfı + MYK ayrımını, kapsadığı makineleri, başvuru adımlarını ve denetimde istenen evrakı detaylandırır.

TL;DR

• G sınıfı (MTSK): karayolu trafik belgesi — sadece karayolunda iş makinası kullanımı için
• MYK belgesi: işyerinde operatör olarak çalışmak için zorunlu (6331 sayılı İSG)
• MYK belgesi makine bazlıdır: forklift, ekskavatör, telehandler, vinç ayrı yeterlilik
• Belge 5 yıl geçerli, yenileme sınavla
• Belgesiz çalıştırma cezası 2026 = ~9.200 TL/operatör (her ay tekrar uygulanır)

H2: G Sınıfı Sürücü Belgesi (Karayolu)

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Sürücü Belgesi Yönetmeliği kapsamında MTSK (Motorlu Taşıt Sürücü Kursu) tarafından verilir. Karayolunda lastik tekerlekli iş makinası (greyder, dozer, ekskavatör, telehandler vb.) kullanmak için zorunludur. Kapsamı:

• 18 yaş + B sınıfı veya üstü ehliyet
• 120 saat teorik + 30 saat pratik kurs
• MEB sınavı (teori + direksiyon)
• Sağlık raporu (psikoteknik dahil)

G belgesi sadece yol kullanımı için; şantiye içinde çalışmak için tek başına yeterli değildir.

H2: MYK Ulusal Yeterlilik Belgesi

2008 sayılı MYK Kanunu ile kurulan sistem; makine bazında ulusal yeterlilik referansı verir. Tehlikeli ve çok tehlikeli iş kollarında zorunlu (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tebliği). Yetkilendirilmiş Belgelendirme Kuruluşu (VOC, TÜRKAK akrediteli) tarafından sınav yapılır.

Telehandler için Türkiye'de ayrı MYK yoktur; "lastikli yükleyici" veya "forklift" yeterliliği ile beraber TS EN 1459 + ITSG eğitimi alınır.

H2: Başvuru Adımları

1. Eğitim: MYK yetkili eğitim merkezi (TOBB, MEB onaylı veya özel) — 40-80 saat teorik + uygulama
2. Sınav başvurusu: Yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşu (örn. TSE, TÜV, IIB) üzerinden
3. Teorik sınav: 40-60 soru çoktan seçmeli, %70 baraj
4. Performans sınavı: Gerçek makine ile saha uygulaması
5. Belge düzenleme: 15-30 gün, MYK web servisinden doğrulama

Maliyet 2026 yaklaşımı: eğitim 4.500-9.000 TL, sınav 3.500-5.500 TL, toplam 8.000-14.500 TL/operatör.

H2: 6331 sayılı İSG Kanunu ve Ceza

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Madde 17 — "İşveren çalışanların güvenli çalışması için yeterli mesleki eğitimi almasını sağlar." MYK belgeli olmayan operatör çalıştıran işverene:

İş kazası durumunda belgesiz operatör çalıştırma kusur ağırlaştırıcı sebeptir; SGK rücu (geri ödeme) talebi işverene rejlanır.

H2: Belge Geçerlilik ve Yenileme

• Geçerlilik süresi 5 yıl
• Yenileme: kısa teorik sınav (online mümkün), bazı yeterliliklerde performans tekrarı
• Belge sahibinin gözetiminde 1 yıl çalışma şartı (bazı yeterliliklerde)
• Belge kaybı: MYK e-Devlet üzerinden yeniden indirilebilir, fiziksel basım için VOC başvurusu

Yenileme sürecini 6 ay öncesinden başlatın; sınav randevuları yığılır.

H2: Saha Pratiği — Manitou Telehandler için

Telehandler (Manitou MT, MLT, MRT serisi) Türkiye'de "MYK lastikli yükleyici" + üretici özel eğitim kombinasyonu ile kullanılır. TS EN 1459 standardı operasyon kurallarını belirler (yük diyagramı, devrilme açısı, taşıma yüksekliği). Manitou Türkiye distribütörü her makine satışında 1 gün operatör eğitimi verir; bu eğitim resmi belge değildir ama denetimde "üretici onayı" olarak değerlendirilir.

Saha Vakası A — MLT 730 İş Kazası (İvedik OSB, 2024)

İvedik OSB'de bir inşaat firmasında MLT 730 ile yapılan iş kazası sonrası SGK soruşturmasında operatörün MYK belgesi olmadığı tespit edildi; işverene 9.200 TL idari para cezası + SGK rücu talebi olarak 285.000 TL maliyet bindi. Davada ek olarak Manitou Türkiye'nin sağladığı 1 gün üretici eğitimi MYK yerine kabul edilmedi (Cumhuriyet Başsavcılığı 2024/2810 esas). İşveren ayrıca operatörle akdettiği iş sözleşmesinde "MYK belgeli" şartını yazılı tutmamıştı — bu durum 6331 Madde 17 ihlali olarak ağırlaştırıcı sebep sayıldı.

Saha Vakası B — MRT 2150 Şantiye Denetimi (Ankara Sincan, 2025)

Sincan OSB'de bir prefabrik fabrikasının periyodik İSG denetiminde 4 telehandler operatöründen 2'sinin MYK belgesinin süresinin 5 yıl önceden dolduğu, yenilemenin yapılmadığı tespit edildi. Denetçi 2 operatör × 9.200 TL = 18.400 TL ceza kesti, ayrıca tutanak tutuldu — 30 gün içinde belgesi yenilenmezse aylık tekrar uygulanacak. İşveren 2 operatörü ücretli izne çıkardı, hızlandırılmış yenileme sınavı için TÜV başvuruldu (10 gün), toplam üretim kaybı 4 gün × 28.000 TL/gün = 112.000 TL. Bu vakadan sonra firma /hizmetler/periyodik-bakim/ sözleşmemize "operatör belge takibi" KPI'ı ekletti.

Saha Vakası C — Linde H30D Forklift Kira (Ankara Etimesgut, 2025)

Etimesgut'ta lojistik deposu Linde H30D forklift kiraladı, kira sözleşmesinde operatör temini de kiralayan firmadan. Bir saatlik denetimde gelen müfettiş kiralayan firma operatörünün MYK belgesinin Linde için değil "lastikli yükleyici" (11UY0030-3) için olduğunu tespit etti — forklift için 13UY0150-3 ayrı belge gerekiyor. Cezalı taraf kim sorusunda Yargıtay 9. HD 2023/12815 emsal kararına atıfla "fiilen çalıştıran işveren" sorumlu tutuldu, kira veren firmaya 9.200 TL ceza kesildi. Bu vaka MYK belgelerinin makine bazlı olduğunun ne kadar dar yorumlandığını gösterir.

H2: Hangi Operatörlere Hangi Belge?

İçinde "tehlikeli/çok tehlikeli" iş kolu geçen tüm işyerlerinde MYK zorunlu.

H2: Üretici Eğitimleri ve Tamamlayıcı Sertifikalar

• Manitou Türkiye operatör eğitimi (1-2 gün)
• Linde / Toyota / Hyster forklift operatör eğitimi
• IPAF (yüksekte çalışan platform) — Manitou MAN'GO için
• LOLER (UK kökenli ama uluslararası şantiyelerde aranır)
• Yüksekte çalışma sertifikası (2 m üzeri)

Bu eğitimler MYK yerine geçmez, tamamlayıcıdır.

H2: Denetim Hazırlık Listesi

• MYK belgesi (operatör başına, e-Devlet PDF + fiziksel)
• 5 yıllık geçerlilik kontrol
• İSG eğitim kayıtları (yıllık 16 saat)
• Periyodik kontrol raporları (yıllık, Ek-III)
• Risk değerlendirme dokümanı
• Kişisel koruyucu donanım (KKD) zimmet kayıtları
• Acil eylem planı

İlgili: /hizmetler/periyodik-bakim/ yıllık periyodik kontrol hizmeti içerir.

H2: 6331 ve 5510 Madde Alıntıları

6331 sayılı İSG Kanunu Madde 17/1: "İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlar. Bu eğitim özellikle; işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanının değişmesi hâlinde veya yeni teknoloji uygulamasında verilir."

6331 Madde 17/3: "Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz."

6331 Madde 26/1-ğ: Madde 17 ihlali için her bir aykırılık başına idari para cezası uygulanır (2026 yeniden değerleme oranı sonrası ~9.200 TL/kişi).

5510 sayılı SGK Kanunu Madde 21: "İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca yapılan ve ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir." (Belgesiz operatör çalıştırma "mevzuata aykırı hareket" sayılır — rücu işler.)

29.05.2013 tarihli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Tebliği (Sıra No: 2013/01): Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde MYK mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu — forklift, ekskavatör, mobil vinç bu listeye dahildir.

H2: 2026 İSG İdari Para Cezaları — Detay Tablo

Rakamlar 2026 yılı için Hazine ve Maliye Bakanlığı yeniden değerleme oranı (~%58.46) ile güncellenmiş yaklaşıktır. Detay /blog/6331-isg-yillik-periyodik-kontrol/ yazısında.

H2: SSS

1. G belgem var, forklift kullanabilir miyim? İşyerinde hayır; MYK forklift belgesi gerekir.
2. MYK sınavına kaç kez girebilirim? Sınırsız, her seferinde başvuru ücreti yenilenir.
3. MYK belgesi ile yurt dışında çalışılır mı? AB ülkelerinde Europass eki ile tanınır; ABD ve UK ayrı sertifika ister.
4. 5 yıl dolmadan yenileme yapılır mı? Evet, son 6 ay içinde yenilenebilir.
5. Şirket sahibi belgesiz makineyi kendi kullanabilir mi? İşveren bile olsa MYK belgesi zorunludur.
6. MYK belgesinin sahteliği denetlenir mi? Evet, MYK web servisi (e-Devlet) anlık doğrulama yapar.
7. Belge süresi 5 yıl dolduktan sonra otomatik yenilenir mi? Hayır — 5 yıllık geçerlilik son bulduğunda belge geçersiz sayılır; yenileme sınavı için 6 ay öncesinden VOC başvurusu yapılmalı.
8. Aynı kişi forklift + ekskavatör için tek belge alabilir mi? Hayır — her makine grubu ayrı ulusal yeterlilik (13UY0150-3 forklift, 11UY0031-3 ekskavatör) ayrı sınav ve ayrı belge.
9. Telehandler MLT/MRT için hangi MYK kabul edilir? Türkiye'de spesifik telehandler MYK olmadığı için "11UY0030-3 Lastikli Yükleyici Operatörü" + üretici eğitimi ikilisi denetimlerde kabul ediliyor; bazı denetçiler forklift MYK'sını da kabul edebilir, ancak standart pratik lastikli yükleyici belgesidir.

Final CTA

Operatör eğitimi sonrası makine bakım ve periyodik kontrol hizmeti için: /hizmetler/periyodik-bakim/. Forklift servisi /hizmetler/forklift-servis/, Manitou telehandler bakım /hizmetler/manitou-servis/.